Historia Klasztoru

Klasztor Kapucynów w Nowym Mieście nad PilicąKlasztor w Nowym Mieście nad Pilicą fundował wojewoda rawski Kazimierz Granowski. Zaproponował on kapucynom nową fundację w 1762 r., co aprobował 14 V 1762 abp gnieźnieński i prymas Polski, Władysław Łubieński, a fundator 7 VI 1762 urzędowo przekazał zakonowi plac pod budowę. Wznoszenie kościoła trwało w l. 1780-1786; z powodu rozbiorów Polski i wojen napoleońskich budynki pozostały niewykończone (w kościele nie było zrazu bocznych kaplic), a konsekracja świątyni klasztornej mogła nastąpić dopiero w XIX w. Dopełnił jej l X 1815 bp Franciszek Kajetan Zambrzycki, administrator diecezji warszawskiej. Kościół nosi wezwanie św. Kazimierza.

Zbudowany jest w stylu baroku toskańskiego, o formach typowych dla budownictwa kapucynów.  Staraniem prowincjała o. Beniamina Szymańskiego kościół został rozbudowany w 1837-1840 (dobudowano wówczas kaplice z bocznymi ołtarzami), a w  1875-1889 staraniem gwardiana o. Kajetana Tchórzyńskiego dobudowano wąską kaplicę wzdłuż kościoła. Obrazy ołtarzowe są dziełem Szymona Czechowicza i Franciszka Smuglewicza i ich uczniów. Zabudowania klasztorne rozpoczęto wznosić w 1762 r., ale dopiero w 1788 r. zakończono prace budowlane, a 16 V 1789 nastąpiła kanoniczna erekcja klasztoru. Przy klasztorze zbudowano też sukiennicę, która w XVIII i XIX w. zaopatrywała wszystkie klasztory Prowincji w sukno habitowe. Klasztor był miejscem sześciu kapituł prowincjalnych. Podczas wielkiej kasaty klasztorów przeprowadzonej nocą z 27 na 28 XI 1864 r. klasztor w Nowym Mieście został uznany za tzw. klasztor etatowy (mający prawo istnienia). Gwardianem jego był wówczas o. Leander Lendzian, spowiednik i kierownik duchowy bł. Franciszki Siedliskiej, założycielki Zgromadzenia Sióstr Nazaretanek, mieszkającej wówczas w Roszkowej Woli i w Żdżarach.

W 1867 r. przywieziono do Nowego Miasta zakonników ze skasowanego klasztoru w Lubartowie, a w 1892 r. – z klasztoru w Zakroczymiu. Bracia przybyli z Zakroczymia przywieźli ze sobą liczne sprzęty z tamtejszego kościoła i klasztoru, m.in. krzyż znajdujący się obecnie w kaplicy Pana Jezusa Ukrzyżowanego, konfesjonał o. Honorata Koźmińskiego, figury czterech ewangelistów, liczne portrety. O. Benwenuty Mettler, utalentowany rzeźbiarz, wykonał szereg prac w kościele i zakrystii, m.in. rzeźbione drzwi pomiędzy zakrystią i chórem zakonnym, umeblowanie zakrystii, tabernakulum w głównym ołtarzu, ołtarz w kaplicy bocznej. W klasztorze znajdują się liczne portrety i obrazy z XVIII-XIX w., przywiezione do Nowego Miasta z innych klasztorów kapucyńskich po kasacie. W krypcie kościoła zostali pochowani wybitni zakonnicy z XIX w.: wspomniany już Benwenuty Mettler, Prokop Leszczyński, Bernard Gratowski, Rafał Mazurkiewicz, Franciszek Szymanowski, Hieronim Krześniak. Dzięki ich pracy klasztor nowomiejski stał się w II połowie XIX w. promieniującym ośrodkiem apostolskim, zwłaszcza w zakresie kaznodziejstwa i spowiednictwa, ściągającym rzesze wiernych.

Przede wszystkim jednak od 1892 r. działał tu bł. Honorat Koźmiński, posługując w konfesjonale i rozwijając dzieło ukrytych zgromadzeń zakonnych, tu też zakończył życie doczesne 16 XII 1916. Relikwie jego od 1988 r. spoczywają w bocznym ołtarzu po lewej stronie prezbiterium. W 1986 r. urządzono przy kościele muzeum, w którym zgromadzono pamiątki związane z życiem i działalnością bł. Honorata. Na bazie biblioteki klasztornej, do której w miarę przybywania braci ze skasowanych klasztorów dołączano przywożone przez nich księgozbiory innych domów, zorganizowano w latach 1957-1960 Bibliotekę Warszawskiej Prowincji Kapucynów, w której pomieszczono około 10.000 starodruków i rękopisów bibliotecznych, oraz około 25.000 druków nowych, a także Archiwum Warszawskiej Prowincji Kapucynów, w którym znalazły się ocalałe akta kancelarii prowincjalnej i poszczególnych klasztorów od XVIII w. do czasów współczesnych. Oba zbiory (biblioteka i archiwum) powstały i zostały skatalogowane dzięki pracy o. Ambrożego Jastrzębskiego oraz br. Ireneusza Mianowskiego. W 1994 r. zostały one przeniesione do Centrum Duchowości „Honoratianum” w Zakroczymiu.

Klasztor nowomiejski jako jedyny nie uległ kasacie w okresie zaborów, a po tzw. ukazie tolerancyjnym z 1905 r. otwarto w nim nowicjat. Tutaj rozpoczynali życie zakonne błogosławieni Henryk Krzysztofik (nowicjusz w 1927-1928), Symforian Ducki (nowicjusz w 1920-1921), Florian Stępniak (nowicjusz w 1931-1932) i Fidelis Chojnacki (nowicjusz w l. 1933-1934). W 1. 1936-1938 na miejscu dawnej sukiennicy zbudowano dwupiętrowy budynek z przeznaczeniem na potrzeby nowicjatu.

W 1958 r. umieszczono w nim Niższe Seminarium Duchowne (nowicjat przeniesiono wtedy do Zakroczymia), które zostało brutalnie zlikwidowane przez władze komunistyczne w 1963 r., a w budynku umieszczono zasadniczą szkołę zawodową.  Gmach wrócił w ręce zakonu w 1982 r. i od tego czasu ponownie mieści się w nim nowicjat. W latach 1996-1997 cały klasztor przeszedł kapitalny remont i przebudowę wnętrz. Na prośbę ordynariusza łowickiego, bpa Alojzego Orszulika, Prowincja nasza 17 VIII 1992 r. przejęła opiekę duszpasterska nad parafią p.w. Opieki Najświętszej Maryi Panny w Nowym Mieście nad Pilicą i sprawowała ją do 25 VI 1996. W ciągu tego czasu obowiązek proboszcza sprawował o. Gerard Iwanicki. Od 2001 r. mieści się tu sanktuarium bł. Honorata Koźmińskiego.

Charakter obecności: klasztor, duszpasterstwo w kościele własnym, duszpasterstwo sióstr zakonnych (msze święte, spowiedź, dni skupienia, rekolekcje), duszpasterstwo w szpitalu, wyjazdy z kazaniami i spowiedzią, asystencja duchowa Franciszkańskiego Zakonu Świeckich, Ruchu Światło-Życie, Odnowy w Duchu Świętym i Grupy Modlitwy św. Ojca Pio.