Godzinki o Niepokalanym Poczęciu Maryi – historia

Godzinki o Niepokalanym Poczęciu są dosłownie całe utkane z Biblii. Znajdziemy w nich aż 50 obrazów i symboli zaczerpniętych z Pisma Świętego. Śpiewając godzinki, możemy nie tylko wychwalać świętość Niepokalanej, ale zrobić sobie powtórkę z wiedzy biblijnej i teologicznej.

 

Judyt wojująca, runo Gedeona, plastr miodu Samsona… Za każdym z tych określeń kryje się biblijna historia, w której Bóg objawia swą moc.

 

Godzinki to piękny przykład pobożności ludowej. Można podziwiać kunszt literacki i teologiczny, z jakim autor tej modlitwy namalował obraz Maryi.

 

Godzinki są zbudowane na wzór liturgii godzin, czyli brewiarza. Składają się z siedmiu części: jutrzni, prymy, tercji, seksty, nony, nieszporów i komplety. Ponieważ są znacznie krótsze od kanonicznych godzin brewiarza, dlatego nazwano je godzinkami. Pojawiły się w średniowieczu i były jakby skróconą wersją liturgii godzin, stając się, od XIII wieku, zasadniczo modlitwą świeckich chrześcijan. Popularyzowały je różne pobożne bractwa i trzecie zakony. Najbardziej znane w Polsce są Godzinki o Niepokalanym Poczęciu Maryi.

 

Ich dzisiejszą postać zawdzięczamy prawdopodobnie hiszpańskiemu jezuicie Piotrowi Rodriguezowi (1531–1617), a polskie tłumaczenie z łaciny nieznanemu jezuicie krakowskiemu. Niektórzy utrzymują, że autorem przekładu jest ks. Jakub Wujek. Pierwsze polskie wydanie ukazało się drukiem w roku 1625. Melodia oparta jest na motywie zaczerpniętym z Kyrie gregoriańskiej Mszy IX o Matce Bożej.

 

Godzinki śpiewało wiele pokoleń Polaków. Były ulubionym nabożeństwem króla Zygmunta III Wazy. Śpiewała je szlachta, śpiewało rycerstwo polskie w obozach wojskowych (np. konfederatów barskich). Rozbrzmiewały w dworkach szlacheckich, w zakładach rzemieślników i pod strzechami wiejskich chat. W kościołach śpiewano je podczas porannej cichej Mszy albo przed Sumą w niedzielę.

 

Godzinki są wyrazem wiary w Niepokalane Poczęcie, która była żywa na długo przed ogłoszeniem dogmatu w 1854 roku. W godzinkach słyszymy także echa pozostałych trzech dogmatów maryjnych, a mianowicie prawdy o Bożym macierzyństwie, o trwałym dziewictwie Maryi i o wyniesieniu do chwały nieba.

 

Autor godzinek odnosił do Maryi wiele motywów ze Starego i Nowego Testamentu. Niepokalana jest porównywana nie tylko do biblijnych kobiet, ale także do niektórych przedmiotów i wydarzeń. Godzinkowe hymny to właściwie cała litania oryginalnych maryjnych tytułów.

 

Autor godzinek dosłownie oddychał Biblią. Ileż  niezwykłych opowieści, obrazów, porównań! Godzinki to coś więcej niż zbiór maryjnych hymnów, to szkoła modlitwy, to zaproszenie, by wejść w biblijny świat, w którym Bóg jest na wyciągnięcie dłoni i wszystko opowiada o Jego miłości do człowieka.